Halluksy – co to jest i jak je leczyć?


 

Stopy, często pomijane części naszego ciała i zaniedbywane pod względem treningowym. Przypominamy sobie o nich dopiero wtedy, gdy zaczyna się coś dziać, zapominając o ich wcześniejszej pielęgnacji i prewencji.  Stopa i jej funkcje są niezmiernie ważne, by cały układ mięśniowo-szkieletowy pracował prawidłowo. Jako podstawa codziennego funkcjonowania, stanowi fundament do prawidłowej konstrukcji naszego ciała. Co się dzieje, jeżeli mięśnie stopy nie działają prawidłowo? Niewątpliwie będzie to miało przekład na inne struktury, czy to globalnie czy lokalnie. Wewnętrzne mięśnie stóp mogą z czasem ulec osłabieniu z powodu źle dopasowanych butów, ciasnych skarpet, a nawet niektórych ortez. Ze względu na ciasne przestrzenie i niezdolność stawów do funkcjonowania w ich naturalnym zakresie ruchu, nasz mózg traci połączenie neurologiczne z mięśniami naszych stóp, powodując kompensację. Tak również się dzieje w przypadku halluksów (Hallux Valgus). 

Halluksy uważane są zza częstą deformację stopy, jednakże istnieje wiele mitów i błędnych przekonań na ich temat. Niepotrzebnie wiele naszych bliskich osób cierpi z powodu halluksów, zamiast od razu zacząć kompleksowe leczenie.  

Czym tak włściwie jest Halluks? 

Hallux valgus charakteryzuje się odchyleniem dużego palca w kierunku drugiego palca. Tak zdeformowany struktura daje duże pole manewru zginaczowi długiego palucha, co predysponuje do kompensacji i dalszemu pogłębianiu deformacji. Powodem tego typu zaburzeń może być osłabienie mięśni wewnętrznych stopy.  

Paluch koślawy jest bardzo często określany jako guz z boku dużego palca. Haluks to niestety coś więcej niż tylko ocierający się palec. Wpływa on na zmiany w strukturze kostnej przedniej części stopy. Duży palec pochyla się w stronę drugiego palca, zamiast wskazywać na wprost. To powoduje, że kości nie są wyrównane, a co za tym idzie dochodzi do mikrourazów w stopie i powiększającego się bólu. Nie wspominając już o trudach w doborze obuwia.  

Haluksy są chorobą postępującą. Rozpoczynają się od pochylenia dużego palca, stopniowo zmieniając kąt nachylenia kości na przestrzeni lat i powoli tworząc charakterystycznego guzka, który staje się coraz bardziej widoczny. Objawy zwykle pojawiają się na późniejszych etapach, chociaż niektórzy ludzie nigdy ich nie mają. 

Krótki test: sprawdź czy zgięcie grzbietowe i podeszwowe stopy lewej i prawej ma taki sam zakres i czy ruchomość stawów skokowych jest podobna. Pozwoli to określi wydolność mięśni w stopach.  

Przyczyny halluksów 

Przyczyną haluksów najczęściej jest wadliwa budowa mechaniczna stopy, która niestety jest dziedziczna. Trzeba zaznaczyć, że sam halluks nie jest dziedziczny, tylko budowa mechaniczna stopy, która może, ale nie musi zmienić się w bolesnego halluksa. To jak: 

  • funkcjonujemy w ciągu dnia,  
  • jakie mamy obuwie,  
  • w jakiej kondycji jest nasza stopa  
  • czy rozcięgno podeszwowe prawidłowo funkcjonuje  

– to są najważniejsze czynniki, które mogą nas przybliżyć lub oddalić od ewentualnego ryzyka halluksów. Noszenie butów z wąskim noskiem, czy na wysokim obcasie na pewno tutaj nie pomogą. Niezmiernie ważna jest też masa ciała, a raczej jej drastyczne zmiany. Zbyt szybka utrata tkanki mięśniowo-tłuszczowej lub nabranie tkanki tłuszczowej osłabiają stopę powodując destabilizację mięśni wewnętrznych w strukturze stopy.  

Objawy  

Najczęstsze objawy: 

  • ból całej stopy lub punktowa bolesność, 
  • zapalenie okolic pierwszego palca,  
  • zaczerwienienie, 
  • uczucie pieczenia, 
  • możliwe drętwienie stopy, 

Objawy występują najczęściej podczas noszenia butów, które uciskają palce.  

 To może wyjaśniać, dlaczego kobiety częściej mają objawy i częściej u nich występuje halluks, niż w populacji mężczyzn. Ponadto spędzanie długiego czasu w pozycji stojącej również może predysponować do halluków.  

Diagnostyka  

Haluksy są łatwo widoczne – wypukłość jest widoczna u podstawy dużego palca lub boku stopy. Jednak, aby w pełni ocenić stan, ortopeda musi wykonać prześwietlenie stopy w celu określenia stopnia deformacji i oceny zmian, które wystąpiły. 

Ponieważ haluksy są progresywne, nie ustępują i zwykle z czasem się pogarszają. Ale nie wszystkie przypadki są takie same – niektóre haluksy postępują szybciej niż inne. Gdy ortopeda/chirurg oceni Twój haluks, można opracować plan leczenia dostosowany do Twoich potrzeb. Po diagnozie ortopedy najlepiej udać się do fizjoterapeuty w celu uzyskania odpowiednych ćwiczeń pod dany przypadek.  

Leczenie niechirurgiczne 

Czasami wystarczy baczna obserwacja i kontrolowanie halluksa, nie trzeba co pół roku robić prześwietlenia RTG, wystarczy kontrola u fizjoterapeuty, który pomoże określić w jaką stronę idzie leczenie.  

Jednak w wielu innych przypadkach potrzebny jest pewien rodzaj leczenia. Wczesne leczenie ma na celu złagodzenie bólu haluksów, ale nie odwróci samej deformacji. Obejmują one: 

  • Zmiany w obuwiu . Noszenie odpowiedniego rodzaju butów jest bardzo ważne. Wybierz buty z szerokim noskiem i zrezygnuj z butów ze spiczastymi noskami lub szpilkami, które mogą pogorszyć stan. 
  • Wypełnienie . Podkładki umieszczone nad obszarem haluksa mogą pomóc zminimalizować ból. 
  • Aktywność fizyczna. Unikaj czynności, które powodują ból haluksów, w tym stania przez dłuższy czas. 
  • Leki . Aby zmniejszyć ból i stan zapalny, można zalecić leki przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen. 
  • Schładzanie. Nakładanie okładu z lodu kilka razy w tygodniu pomaga zmniejszyć stan zapalny i ból. 

Kiedy konieczna jest operacja? 

 
Jeśli zabiegi niechirurgiczne nie przynoszą ulgi w bólu halluksa i gdy ból wywołany przez halluksa przeszkadza w codziennych czynnościach, czas omówić opcje chirurgiczne z ortopedą/chirurgiem stopy. 

 Podsumowanie

Jeżeli widzisz, że coś się dzieje z dużym palcem u stóp, reaguj natychmiast. Nie zapomnij o pielęgnacji stóp, o ich rozciąganiu i masowaniu. Małe rzeczy takie jak masaż na piłce z jeżykiem czy wałeczkach do masażu może odciągnąć ryzyko pojawienia się halluksów w przyszłości. Dbajmy o siebie i nasze stopy!